Section 7 5 The Wiki Media Phenomenon

Fenomen Wikimediów

The Wiki is a profoundly democratized form of online data gathering. In February, 2004, Wikipedia, [200] one of the world's most comprehensive online reference sites, created and operated by volunteers, published its 500,000th article. More precisely, one of the site's contributors published the article.

Wiki to niezwykle demokratyczny model zbierania danych w Internecie. W lutym 2004, Wikipedia [200] , czyli jedna z najbardziej obszernych internetowych encyklopedii na świecie stworzonych i prowadzonych przez wolontariuszy opublikowała swój 500 tysięczny artykuł. A dokładniej, to jeden z użytkowników tej strony opublikował swój tekst (%PRZYPIS: Pod koniec 2008 roku liczba tekstów w angielskiej Wikipedii wynosi 2.5 miliona - przyp. tłumacza %).

Wikipedia is one of the most fascinating developments of the Digital Age. In just over three years of existence it has become a valuable resource and an example of how the grassroots in today's interconnected world can do extraordinary things. It is a model of participatory media quite unlike any other, and is a natural extension of the Web's capabilities in the context of journalism.

Wikipedia to jeden z najbardziej fascynujących fenomenów Ery Cyfrowej. W ciągu trzech lat istniania, strona ta stała się cennym źródłem informacji oraz przykładem na ogromny potencjał działalności „oddolnej” w dzisiejszym zglobalizowanym świecie. Model dziennikarstwa współuczestniczącego stosowany przez Wikipedię jest unikalny, i stanowi naturalne rozszerzenie możliwości jakie daje Internet w medialnym kontekście.

On the surface, the notion is bizarre—and certainly will chill the typical professional journalist. Why? Because almost anyone can be a contributor to the Wikipedia. Anyone can edit any page. (Only serious misbehavior gets people banned.) Thousands of people around the world have added their expertise, voice, and passion, and new volunteers show up every day.

Na pierwszy rzut oka, cały ten pomysł jest dziwaczny - i może przestraszyć typowego zawodowego dziennikarza. Dlaczego? Bo prawie każdy może współtworzyć Wikipedię. Każdy może edytować dowolną stronę. (Tylko poważne naruszenie regulaminu skutkuje banem). Tysiące osób z całego świata wspomogło już tą encyklopedię swoją wiedzą, pasją i doświadczeniem, a nowi ochotnicy pojawiają się każdego dnia.

It defies first-glance assumptions. After all, one might imagine, if anyone can edit anything, surely cyber-vandals will wreck it. Surely flame wars over article content will stymie good intentions. And, of course, the articles will all be amateurish nonsense. Right?

To zaprzecza pochopnie wyciąganym wnioskom. W końcu, jeśli każdy może edytować treść, na pewno cyber-wandale ją zniszczą. Na pewno kłótnie o zawartość artykułów przyćmią dobre intencje. No i oczywiście teksty będą amatorskie i pozbawione sensu. Prawda?

Well, not necessarily. The open nature of Wikipedia has been its greatest resource, and it has emerged as a credible resource.

A jednak nie. Otwarta natura Wikipedii jest jej najważniejszym i najbardziej wiarygodnym zasobem.

Wikipedia uses the Wiki software described in Chapter 2. To refresh, a Wiki allows any user to edit any page. It keeps track of every change. Anyone can follow the changes in detail. When it works right, it engenders a community—and a community that has the right tools can take care of itself.

Wikipedia używa oprogramowania Wiki opisanego w Rozdziale 2. Dla przypomnienia : Wiki umożliwia wszystkim użytkownikom edytowanie stron i zapisuje dokonane zmiany. Każdy może śledzić te zmiany w najdrobniejszych szczegółach. Gdy to wszystko działa - tworzy się społeczność, a społeczność która ma właściwe narzędzia może przetrwać.

The Wikipedia articles tend to be neutral in tone, and when the topic is controversial, will explain the varying viewpoints in addition to offering the basic facts. When anyone can edit what you've just posted, such fairness becomes essential.

Artykuły w Wikipedią są zwykle neutralne w swej wymowie, a gdy temat jest kontrowersyjny, pokazywane są różne punkty widzenia, nie tylko suche fakty. Gdy każdy może edytować to co ktoś inny napisał, takie podejście jest niezbędne.

"The only way you can write something that survives is that someone who's your diametrical opposite can agree with it," Jimmy Wales, a founder of Wikipedia, explained to me.

„Jedyna metoda na stworzenie tekstu który wytrzyma zmiany, to napisanie go w taki sposób by nawet osoba o zupełnie przeciwnych poglądach się z nim zgodziła” wytłumaczył mi Jimmy Wales, założyciel Wikipedii.

Urban planners and criminologists talk about the "broken window" syndrome, said Ward Cunningham, who came up with the first Wiki software in the 1990s. If a neighborhood allows broken windows to stay that way, and fails to replace them, the neighborhood will deteriorate because vandals and other unsavory people will assume no one cares.

Urbaniści i kryminolodzy mówią o syndromie „rozbitego okna” powiedział Ward Cunningham, który jako pierwszy opracował oprogramowanie i zasady Wiki w latach 90tych XX wieku. Jeśli w dzielnicy pojawią się rozbite okna których nikt nie naprawia, dzielnica stanie się bardziej niebezpieczna gdyż wandale i inni przestępcy uznają że nic nikogo nie obchodzi.

Similarly, Wikipedia draws strength from its volunteers who catch and fix every act of online vandalism. When vandals learn that someone will repair their damage within minutes, and therefore prevent the damage from being visible to the world, the bad guys tend to give up and move along to more vulnerable places.

Tymczasem Wikipedia czerpie swoją siłe z ochotników, którzy znajdują i naprawiają szkody wyrządzone przez każdy akt internetowego wandalizmu. Gdy wandale zauważają że taka naprawa następuje w ciągu minut, i przez to ich działalność nie jest widoczna, zwykle jest to na tyle zniechęcające że przenoszą się w bardziej przyjazne dla nich miejsca.

This isn't to say that disagreements don't occur, or that Wikipedia works perfectly. The editors try to channel disputes in a way that ultimately produces a greater result. There are metapages—discussions of Wikipedia entries—where people debate, sometimes viciously, about what should go into the entry. In the end, even bitter opponents may find common ground by being inclusive and acknowledging the differences, thereby giving the encyclopedia greater breadth. But some debates are ultimately intractable.

Nie oznacza to że Wikipedia działa perfekcyjnie a jej twórcy nie kłócą się między sobą. Edytorzy starają się kierować dyskusjami w taki sposób, by prowadziły do czegoś konstruktywnego. Istnieją meta-strony - dyskusje na temat konkretnych haseł, gdzie ludzie debatują, czasami bardzo zaciekle, o tym co powinno się znaleźć w danym wpisie. W ostatecznym rozrachunku, nawet zaprzysięgli wrogowie mogą znaleźć wspólne pole porozumienia, i przez to encyklopedia staje się bogatsza. Ale niektóre debaty są nierozstrzygalne.

Jimmy Wales is the benevolent dictator of the operation, settling the most serious disputes. But he's been working on a mediation and arbitration system that will let members of the community decide, for example, if someone should be banned from posting, a rare occurrence.

Jimm Wales jest „oświeconym monarchą” czuwającym nad Wikipedią, rozstrzygającym najważniejsze dyskusje. Ale pracuje już nad systemem mediacji i arbitrażu który pozwoli członkom społeczności zadecydować na przykład o tym czy ktoś powinien mieć zakaz pisania, co zresztą zdarza się rzadko.

Wikipedia has about 200 hardcore contributors who show up daily, or almost daily, to work on the site, Wales says. He estimates that another 1,000 or so are regular contributors. Tens of thousands more are occasional or one-time contributors.

Wikpedia ma około 200 użytkowników którzy codziennie pracują nad jej treścią, mówi Wales. Ocenia że około 1,000 osób regularnie dodaje nowe informacje. Dziesiątki tysięcy ludzi dokonuje wpisów od czasu do czasu lub jednorazowo (%PRZYPIS: wszystkie dane z 2004 r. - przyp. tłumacza %).

One upcoming project is a "Wikipedia 1.0" release—"suitable for print," he said—in which articles will go through a more organized review. This raises intriguing questions. If some articles will be singled out for quality, does that make the rest of the Wikipedia inherently untrustworthy? I don't think so. Now, I wouldn't base a major decision on what I read in this or any other encyclopedia. I'd check it out first. But my experience tells me that the Wikipedia community does its homework, at least when it comes to subjects about which I have some deeper knowledge.

Jednym z nadchodzących projektów jest Wikipedia 1.0 - edycja „gotowa do druku”. Jak mówi Wales, w tej wersji encyklopedi hasła będa przechodzić bardziej zorganizowaną kontrolę. Może to mieć interesujące konsekwencje. Jeśli niektóre teksty zostaną wyróżnione pod względem jakości, to czy będzie to oznaczało przyznanie że cała reszta jest mniej wiarygodna? Nie sądze. Ale nie podjąłbym poważnej decyzji na podstawie tego co przeczytałem w encyklopedii, tej czy innej, chociaż na pewno bym do nich zajrzał. Niemniej jednak moje doświadczenie mówi że społeczność Wikipedii odrabia pracę domową, przynajmniej w dziedzinach w których ja dysponuje głębszą wiedzą.

I still marvel at how Wiki communities, which seem at first glance to be so fragile, are actually very resilient. They work because everyone can do their part.

Ciągle zachwycam się tym, że społeczności oparte na Wiki, które na pierwszy rzut oka wydają się bardzo delikatne, w rzeczywistości są bardzo odporne. Trwają i rozwijają się, gdyż każdy może wykonywać swoją część pracy.

One lesson, then, is deceptively simple. When you remove the barriers to changing things, you also remove the barriers to fixing what's broken. Successful Wikis are inherently fragile, Cunningham told me, but they show something important: "People are generally good."

Jeden z wniosków jest więc podejrzanie prosty. Gdy usunie się bariery przeszkadzające w robieniu czegoś, usuwa się jednocześnie bariery służące do naprawiania tego co jest zepsute. Serwisy zbudowane na zasadzie Wiki które odniosły sukces są więc delikatne w samej swej istocie, ale ich sukces mówi coś bardzo ważnego: „Ludzie są w większości przypadków dobrzy”

Wikis strike me as an almost ideal journalistic tool under the right circumstances. The WikiTravel site [201] shows this potential. It's a worldwide travel guide written entirely by contributors who either live in the place they're covering or have spent enough time there to post relevant information. The site is thin in many respects, but the potential to become a superb resource is evident. I've compared the data to my real-life experience in several places and found it to be accurate.

Wiki to dla mnie pod pewnymi warunkami idealne narzędzie dziennikarskie. Serwis WikiTravel [201] pokazuje ten potencjał. To ogólnoświatowy przewodnik pisany w całości przez ludzi którzy albo mieszkają w miejscu który opisują albo spędzili w podróży wystarczająco wiele czasu by mówić o swoich doświadczeniach i publikować istotne wiadomości. Pod wieloma względami wiele tej encyklopedii brakuje, ale jest jasne że ma ona potencjał by stać się rewelacyjnym źródłem informacji. Porównałem dane tam publikowane z moim doświadczeniami w kilkunastu miejscach i okazało się, że zamieszczane są tam wiarygodne rzeczy.

Wikis don't have to be completely open to the outside world. They can live behind a firewall and can be protected by passwords. SocialText, [202] a California company, has been combining Wikis with weblogs. Its chief executive, Ross Mayfield, has journalistic notions as well.

Serwisy oparte na Wiki nie muszą być całkowicie otwarte na świat zewnętrzny. Mogą istnieć za barierami ochronnymi i być chronione przez hasła. SocialText[202] firma z Kalifornia chce łączyć Wiki z blogami. Jej szef, Ross Mayfield, ma także dziennikarskie zastosowania projektów swojej firmy na uwadze.

Early in 2004, Mayfield was ruminating on the possibilities of creating a national political campaign Wiki called "Public Record." The project wasn't off the ground as of this writing, but Mayfield made eminent sense when he described it (on a Wiki, of course) as follows:

Na początku 2004 r. Mayfield zastanawiał się nad możliwością stworzenie serwisu dotyczącego prezydenckiej kampanii wyborczej który miał się nazywać „Public Record”. W momencie oddawania tej ksiażki do druku projekt nie wyszedł poza fazę wstępną ale Mayfield miał bardzo dużo racji gdy tak opisywał swój pomysł (oczywiście na wiki):

"Public Record is an independent self-organizing resource that tracks the issues and influencers of the 2004 presidential campaign. Accountability and trust in the democratic process is at an all time low, which weakens our civil society and democratic institutions. An opportunity exists to provide a resource for citizens, by citizens, to strengthen our civil institutions.

Public Record to niezależny, samo-organizujący się zasób wiedzy na temat kampanii prezydenckiej w USA w 2004, ze szczególnym uwzględnieniem tematów w niej poruszanych i osób mających na nią wpływ. Zaufanie do procesu demokratycznego i jego przejrzystość jest na historycznie niskim poziomie, co osłabia nasze społeczeństwo obywatelskie i instytucje naszej demokracji. Istnieje szansa by udostępnić obywatelom informacje - poprzez działalność innych obywateli - tak by wzmocnić instytucje demokratycznego państwa.

What if the media didn't compete, but instead co-operated to develop a public record? Leads, sources and facts are only shared after going to print. But what if there was no print? Obviously, print persists and competition drives more than commerce. But as an alternative, the ability for amateurs to reason and assemble at least affords a new production model.

A co jeśli media by nie rywalizowały, ale współpracowały w tworzeniu publicznej bazy danych? Tropy, źródła i fakty są udostępniane tylko po ich wydrukowaniu. Ale jeśli nie byłoby druku? Oczywiście, druk istnieje a rywalizacja powoduje nie tylko wzrost zysków. Ale jako alternatywa możliwość by to amatorzy wyciągali wnioski i gromadzili informacje zasługuje przynajmniej na rozważenie jako nowy model produkcyjny.

Primarily based upon a wiki, Public Record allows any public citizen to contribute to construction of a website at any time, a tool that fosters trust by giving up control. Augmenting the wiki with weblogs allows healthy debate on issues and content to occur without degrading the content itself—in a publish/subscribe format that does not overload participants. Wikis allow a larger portion of the citizenry to participate in the open source movement by allowing contributions through horizontal information assembly (in contrast to vertical information assembly only available to programmers).

„Public Record zostanie zbudowany w oparciu o oprogramowanie wiki, co umożliwi każdemu dodawanie i edytowanie treści. Dodatkowo, wiki sprawi iż użytkownicy w większym stopniu będą ufać sobie nawzajem, gdyż kontrola nad serwisem zostanie przekazana w ich ręce. Wspomaganie wiki blogami ma z kolei gwarantować jakość debaty nad zawartością serwisu bez ryzyka degradacji tejże zawartości. Dodatkowo debata ta będzie się odbywać w formacie «publikuj/zapisz się» który nie przeciąża użytkowników. Wiki umożliwia dużej ilości obywateli uczestnictwo w ruchu otwartym (podobnym do ruchu oprogramowania open source) poprzez przekazanie możliwości publikowania treści na poziomej płaszczyźnie zbierania informacji (w przeciwieństwie do płaszczyzny pionowej dostępnej tylko programistom)”

I can come up with a dozen problems such a site would face from the start, not least the matter of accuracy. But with the appropriate backing from one or more major media organizations—and an appropriate amount of editing (or policing, if you will)—this could be a serious journalistic resource.

Do głowy przychodzi mi co najmniej tuzin problemów z którymi już na samym początku taki serwis musiałby się zmagać, i najmniejszym z nich jest kwestia dokładności i wiarygodności. Ale gdyby projekt ten zyskał odpowiednie wsparcie jednej z dużych organizacji medialnych i gdyby publikowna treść byłaby w odpowiedni sposób moderowana (albo innymi słowy pilnowana), to wówczas Public Record stałby się poważnym źródłem informacji, nawet dla dziennikarzy.

Poprzednia strona <--> Następna strona

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 License